Er is een spreekwoord dat zegt 'elke wijn wil Port worden als dat mogelijk was'. Dat is echter buiten de Portugese overheid gerekend. Porto - genoemd naar de stad Oporto - wordt enkel gemaakt van druiven die verbouwd worden in een wettelijk vastgelegd gebied in de Dourovallei en moet bovendien in de streek gebotteld worden. Het is tegenwoordig niet meer mogelijk om Porto in vaten te verschepen. De Portostreek is een ruw en heuvelachtig gebied waar de Dourorivier (letterlijk: rivier van goud) doorheen slingert. De meeste wijngaarden (Quinta's) liggen op steiloplopende terrassen. Zonder "The Methuen Treaty" was er van port misschien geen sprake geweest. Dit handelsakkoord tussen Portugal en Engeland - nu nog steeds een belangrijke afnemer van Porto en indertijd van wijn - zorgde ervoor dat Portugese goederen in Engeland goedkoper ingevoerd konden worden dan de Franse. Toen in het begin van de 18e eeuw Engeland slaags raakte met Frankrijk en de Nederlanden, zocht Engeland immers nieuwe wijngebieden om wijn te kopen. Engeland vond deze wijngebieden onder andere in Portugal. Deze wijnen hadden echter de neiging om te oxideren of te hergisten tijdens de lange zeereis naar Engeland. Men voegde daarom wat brandy toe om de wijn te stabiliseren (misschien ook wel om aan de Engelse vraag naar krachtigere wijnen te beantwoorden) en voor men het wist had men een nieuwe drank: port! Een mooi staaltje van menselijk vernuft geboren uit economische noodzaak en toeval.
Deze zoete wijn ontleent zijn bijzondere karakter nog steeds aan het onderbreken van het natuurlijke gistingsproces van de most door toevoeging van alcohol. Een residu van ongegiste suiker blijft achter in de wijn. Door te variëren met de hoeveelheid alcohol en het moment van toediening krijgt men zoetere of drogere port. Andere belangrijke verschillen zijn het gevolg van blending (het mengen van wijnen van verschillende jaartallen) en de rijpingsmethode (Fustrijping of Flesrijping). Een kennismaking in vogelvlucht. De meest voorkomende port (jonge Tawny, White en Ruby) zijn assemblagewijnen, twee tot drie jaar gerijpt in houten vaten en gebotteld op dronk - de goedkoopste portstijl.
Men heeft wijn die uitsluitend voortkomt uit één oogst, zoals de Colheita (minstens 7 jaar gerijpt in houten vaten en gebotteld op dronk), of wijn van één Quinta (de Single Vintage Quinta).
De Koning der koningen is zonder twijfel de Vintage. Deze port mag enkel gemaakt worden in de beste wijnjaren (bepaald door het Institutio dos Vinhos do Douro e Porto). Vooraleer ze gebotteld wordt, blijft de wijn 2 tot 3 jaar in houten vaten. De duur van flesrijping verschilt sterk (soms tot 50 jaar en meer - geduld is een schone deugd in de portwereld). Dit is vaak een rijke, ferme port, met een donkere kleur en een complex aroma. Na flesrijping is decanteren wel raadzaam. Men kan een Vintage ook jong drinken, hetgeen vooral in de VS gedaan wordt. Cultuurbarbarisme? Of: zoals zo vaak, een kwestie van smaak?
België heeft altijd in de top vijf gestaan als het op het drinken van port aankomt. "Standaard Port (jonge White, Ruby of jonge Tawny) is de port die de Belg het meeste drinkt", aldus Jacques Despert van wijnhandel Despert & Co. En inderdaad, België is niet meer te bespeuren in de top als het gaat om import van de specialere categorieën (zoals Tawny met leeftijdsaanduiding, Colheita, Late Bottled Vintage en Vintage). Voor gevorderde portdrinkers zitten de echte pareltjes nochtans in deze categorie.
Na de theorie volgt de praktijk, het aangenaamste gedeelte. Haal eens een goede fles port in huis, een stukje cheddar of een assortiment noten en laat je 9000 smaakpapillen een ervaring rijker worden. Vaak wordt de wijn uitsluitend gepromoot als begeleider van kaas- en nagerechten of als aperitief (gekoelde witte port), maar je kan hem natuurlijk op elk moment van de dag drinken. Om verschillende ports te leren kennen kan je altijd een degustatie proberen. Bijvoorbeeld bij Despert & Co in de Schulstraat 18 in Antwerpen, sinds 15 jaar de exclusieve importeur van Krohn Porto - één van de meest gedronken portwijnen in Antwerpen.
Je kan ook terecht bij Qualivino, Antwerpse Steenweg 497 te 2500 Lier, gespecialiseerd in Dalvo Porto. En nu? Op ontdekkingsreis.
(voor meer informatie zie: www.ivp.pt)